Voorbeeldbrief voor zorgverzekeraar inzake Teva/Pharmachemie
Geachte zorgverzekeraar,
Mensen in het hele land, waaronder zorgverleners, worden geraakt door de genocide en de etnische zuivering van de Palestijnen, aangericht door het Israëlische leger.
Onze collega-hulpverleners in Gaza en de Westelijke Jordaanoever worden dagelijks aangevallen: sinds 7 oktober 2023 zijn er meer dan 500 aanslagen op gezondheidsinstellingen uitgevoerd en ruim 1.400 zorgmedewerkers vermoord (1). Vermoord door een leger dat gefinancierd wordt met de verkoop van de medicijnen van Teva die wij voorschrijven en uitgeven.
Wij willen u informeren over de medeplichtigheid aan mensenrechtenschendingen bij blijven het aanbieden van, in dit geval, Teva-medicatie. We vragen u om voor alternatieven te kiezen. Over de directe medeplichtigheid van Teva in de Palestijnse gebieden, leest u meer in Bijlage 1.
Een ethisch medicatieinkoopbeleid
Wij zijn als burgers en zorgprofessionals afhankelijk van uw besluitvorming over zorginkopen. Wij kunnen echter niet wegkijken van de schade die voortgebracht wordt met het geld van onze medeburgers en patiënten die wij collectief aan u betalen, en waar u vervolgens medicatie van Teva van inkoopt. Dit is een oproep aan u, zorgverzekeraar, om te stoppen met het inkopen en leveren van medicijnen van Teva, en u in te zetten voor een ethisch medicatieinkoopbeleid.
Wij begrijpen heel goed dat u een door de overheid opgedragen zorgplicht draagt richting uw klanten; dat u geneesmiddelentekorten vreest te veroorzaken bij het aanpassen van uw inkoopbeleid; en dat u wellicht financieel benadeeld wordt als u besluit om van een alternatieve fabrikant medicatie in te kopen in plaats van medicatie van Teva, waar dit bedrijf preferent is.
Mogelijke medeplichtigheid Nederlandse partijen die handelen met Teva
Het is aannemelijk in de context van de uitspraak van het Internationaal Gerechtshof (d.d. 19 juli 2024) (2) dat Teva volgens internationale verdragen, die ook door Nederland getekend zijn, illegaal handelt in de bezette Palestijnse gebieden.
In de rapportage van de Special Rapporteur van de VN betreffende de bezette Palestijnse gebieden Francesca Albanese d.d. 30 juni 2025 worden verantwoordelijkheden van bedrijven beschreven (3; zie m.n. Annex; pp. 29-30; paragraaf 2.2). Benoemd wordt dat alle ondernemingen, ongeacht grootte, organisatiestructuur en eigendom, en ongeacht het standpunt en handelen van de Staat waarin deze gevestigd zijn, zich hebben te houden aan de UNGPs/ het mensen- en internationale recht (3). Ook wanneer een onderneming geen lokale wetten breekt, sluit dit (transnationale) aansprakelijkheid niet uit. Dit geldt niet alleen voor waar er een direct causaal verband of bijdrage is aan mensenrechtenschendingen, maar ook wanneer een onderneming in de toeleveringsketen handelt met bedrijven die zich hier aan schuldig maken (3,4). Er wordt aangehaald (4):
“Companies must conduct heightened human rights due diligence regarding both their operations and their whole supply chain to identify risks of where they may be contributing to violations against Gaza’s civilian population.”
Zo is het niet ondenkbaar dat bedrijven die handel blijven drijven met partijen die in de toekomst mogelijk vervolgd worden voor het breken van het mensen- en internationale recht, hiervoor aansprakelijk kunnen worden gesteld. Het is dan ook in uw eigen belang als verzekeringsmaatschappij, dat u geen zaken blijft doen met bedrijven die het internationale recht schenden.
Wat kunt u doen?
-
Stel een onderzoek in naar uw toeleveringsketen en voer een “human rights due diligence” uit. Handreiking is te vinden in de UNGPs (5).
-
Stop met het inkopen van producten van Teva, en biedt een alternatief; in ieder geval totdat u zich ervan heeft kunnen verzekeren dat Teva geen bijdrage levert aan schendingen van mensen- en internationale rechten.
-
Stuur een klacht naar de ministerie van VWS, en streef naar een nationale toeleveringsketen vrij van schendingen van het mensen- en internationale recht.
Wij hopen op uw medewerking.
Met vriendelijke groet,
[Afzender]
Referenties:
-
MAP. 9 mei, 2025. 1,400 healthcare workers killed in Israel’s systematic attacks on Gaza’s health system. https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/1400-healthcare-workers-killed-israels-systematic-attacks-gazas-health-system
-
ICJ Advisory Opinion, 19 July 2024. https://www.icj-cij.org/case/186
-
UN doc A/HRC/59/23. https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/hrbodies/hrcouncil/sessions-regular/session59/advance-version/a-hrc-59-23-aev.pdf
-
Pietropaoli, I. 5 Juni, 2024. Obligations of Third States and Corporations to Prevent and Punish Genocide. In opdracht van: Al Haq en SOMO. https://www.alhaq.org/advocacy/23294.html
-
United Nations Human Rights; Office of the High Comissioner. 2011. Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework. UN, New York and Geneva. https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/publications/guidingprinciplesbusinesshr_en.pdf